blogs

Om het meest kritische tijdschrift van het land, The Mail & Guardian, te citeren: ,,Niemand is neergestoken, niemand is gedood en niemand is te grazen genomen door een stel gangsters.”

Het WK in Zuid-Afrika, met nog één wedstrijd te gaan, is een groots feest geweest. Fans en journalisten uit de hele wereld zijn zichtbaar en hoorbaar onder de indruk geraakt van de vriendelijkheid, professionaliteit en gastvrijheid van de Zuid-Afrikanen, uit welke bevolkingsgroep dan ook. Sterker, men kan rustig stellen dat de Mandela’s ‘regenboognatie’ een impuls heeft gehad, omdat Zuid-Afrikanen samen gegrepen werden door de ‘Bafanamania’, tot het gastland – helaas voor het toernooi voor het eerst in de historie al in de eerste ronde  - werd uitgeschakeld. De vuvuzela-blazers hadden er weinig moeite mee hun sympathie te verschuiven naar de rest van de Afrikaanse deelnemers.

Smetjes

De enige smetjes op dit eerste Afrikaanse WK zijn hooguit wat bestolen journalisten en spelers en enkele transportproblemen – met name bij de halve finale Spanje-Duitsland toen honderden supporters op het vliegveld van Durban vast kwamen te zitten. Maar de angst dat er massaal geweld zou optreden, door gewapende overvallen en/of bomaanslagen, zes maanden geleden gevoed door de aanslag op de spelersbus van Togo, aan de vooravond van de Afrika Cup in Angola, is compleet gelogenstraft. Een KNVB-woordvoerder verklaarde: ,,Toen na een week of twee bleek dat het veilig was, zijn er honderden extra vluchten naar Zuid-Afrika geboekt.”

Het feit dat de grootste discussies gingen over sportiviteit (handsbal Luis Suarez), technische hulpmiddelen (knieval van Blatter na arbitrale dwalingen) en het lawaai van de vuvuzela (niemand durfde het symbool van de Zuid-Afrikaanse voetbalcultuur te verbieden, maar oordopjes werden goed verkocht), zegt voldoende over het succes van dit WK.

FIFA-president Sepp Blatter, die volgens de Mail & Guardian Zuid-Afrika verlaat met een nettowinst van twee miljard euro, terwijl Zuid-Afrika met een rekening van 38 miljard is opgescheept (die volgens optimisten overigens ook weer terug zal worden verdiend), heeft zaterdag vrolijk aangekondigd dat als Durban zich kandidaat stelt voor de Olympische Spelen van 2020 hij stad en land volledig zal steunen.

Angst

Er was ook de angst voor lege stadions. Na een dramatisch begin met de kaartverkoop door de FIFA, werden de kaartjes uiteindelijk ook over de toonbank verkocht. Dat was een goed idee. Danny Jordaan, de baas van het organisatiecomité, maakte bekend dat maar liefst 3,2 miljoen mensen de wedstrijden hebben bezocht, meer dan de laatste vier WK’s. Alleen het WK in Verenigde Staten in 1994 had meer publiek. Al deze mensenstromen werden in goede banen geleid. Natuurlijk stond er weleens een lange rij bij de consumpties of een file op weg naar het stadion, maar over het algemeen wist Zuid-Afrika daar goed mee om te gaan.

Een minpuntje was dat de veiligheidscontroles soms weinig waterdicht waren. Zo lukte het me in Port Elizabeth een vriend die op bezoek was zonder veel moeite het ‘zwaarbewaakte’ mediacentrum in te krijgen, voor een onschuldige gezamenlijke kop koffie overigens.

Grootste winst

Misschien is de grootste winst wel verpakt in datgene wat Danny Jordaan al in de zomer van 2008 in een interview tegen me zei: ,,De beeldvorming van Afrika in het westen verdient een grondige bijstelling. Hopelijk kunnen we door het WK iets doen aan het beeld van armoede, geweld en ellende. En kunnen we de wereld tonen dat Afrika in staat is een prachtig WK te organiseren. Dan kan echt een verschuiving van perspectief optreden. En kan de Zuid-Afrikaan iets rechter op gaan lopen. Want zo werkt nationale trots.”

Als voorbeeld gaf hij toen, niet geheel toevallig, de grootste voetbalsuccessen van het Nederlands elftal. ,,De winst in 1988, de prachtige wedstrijden in 2008. Dat doet iets met de trots van een volk. Dat is blijvend, dat is bindend. Dat verspreidt zich als een veldbrand.” Hopelijk blijken ook die woorden van Danny Jordaan vanavond profetisch. Als in de stad van het goud, de tijdloze grootheid Nelson Mandela de wereldbeker uitreikt aan Giovanni van Bronckhorst, is dat de ultieme reden om het Zuid-Afrikaanse WK 2010, van het land waar Hollander Jan van Riebeeck in 1653 voet aan wel zette en dat zich deze maand feestelijk oprichtte als nooit tevoren, tot in de eeuwigheid te herinneren.

Edwin Schoon is tevens auteur van het boek De Macht van de Bal, over Afrikaans voetbal en dictatuur.